Monitor: hoe gaat het met de aanpak van huiselijk geweld?

22 juni 2016

Hoe gaat het in de praktijk met de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling? Wat gaat goed? Wat zijn knelpunten bij de uitvoering van het beleid in de regiovisies?

Regioconsulenten Rinske Masselman en Annette van Delft van het programma RegioAanpak Veilig Thuis spraken met de beleidsambtenaren van 22 centrumgemeenten aan de hand van een vooraf verstuurde vragenlijst. Hieronder de samenvatting van hun bevindingen. De onderwerpen staan in de volgorde zoals de vragen in de monitor zijn opgesteld. De vragen die op een onderwerp betrekking hebben zijn geclusterd.

Implementatie regiovisie 
In alle gemeenten/regio’s is men bezig met implementatie van de regiovisie. De vorm waarin verschilt. Soms een uitvoeringsplan HG en KM, soms een werkprogramma sociaal domein waar HG en KM onderdeel van zijn.  Soms geen uitvoeringsplan op papier , maar een praktische werkagenda. Een gemeente heeft een visie op Beschermd Wonen in de maak waar HG en KM onderdeel van zijn. In twee regio’s  is de regiovisie pas eind 2015 vastgesteld en is men wel bezig met uitvoering van de regiovisie maar (nog) niet om dit op papier vast te leggen. Ambities, speerpunten worden vaak per jaar vastgelegd. In de implementatieplannen wordt het regionale deel (VT en opvang) vastgelegd en is het de bedoeling dat iedere gemeente haar eigen ambities vastlegt, bijv. over preventie en voorlichting. Centrumgemeenten weten niet altijd hoe het met dit stuk loopt in de regiogemeenten.  In de provincie Friesland is er een nauwe samenwerking met alle regiogemeenten, wordt er samen gewerkt aan actieplannen en zijn regiogemeenten ook trekker van deelonderwerpen.

Algemeen beeld is dat de aandacht het afgelopen jaar vooral naar de doorontwikkeling van Veilig Thuis is gegaan waardoor andere onderwerpen uit de regiovisie minder aandacht hebben gekregen.

Samenwerkingsafspraken met politie, justitie en veiligheidshuis
In nagenoeg alle regio’s zijn afspraken gemaakt. Overal zijn de landelijke modelafspraken basis voor de regionale afspraken. Op veel plaatsen worden de landelijke afspraken voor de regio toegespitst. Almere geeft aan dat er afspraken zijn gemaakt voor drie veiligheidsregio’s samen.

Gemeenten zijn niet allemaal betrokken bij de afspraken met politie en justitie. Veilig Thuis wel.  Dit traject wordt landelijk ondersteund vanuit het  VNG programma Doorontwikkeling Veilig Thuis. Een aantal ambtenaren geeft aan het zelf daarom een beetje losgelaten te hebben wegens drukte, ze hebben voldoende vertrouwen dat dit loopt. Een aantal keren is genoemd dat behoefte is aan ‘betere’ zorgmeldingen van de politie. Met name meer informatie bij een melding over bv de gezinssituatie, bekendheid voor andere zaken bij de politie.  Alle zorgmeldingen  (jeugd/hg)komen in de meeste regio’s binnen bij Veilig Thuis. Deze moet alle meldingen schiften. Zorgmeldingen jeugd (zonder KM/HG) worden vervolgens doorgezet naar het lokale veld. Echter dit is zeer tijdrovend. Ambtenaren geven aan dat het enorm zou helpen als de politie al een soort voorselectie kan doen:  ernstig, niet ernstig o.i.d. 

Afspraken Veilig Thuis en de lokale wijkteams
In nagenoeg alle regio’s zijn heldere afspraken gemaakt over op-en afschalen.  Over wat waar thuishoort. In de praktijk loopt het echter niet overal goed. Diverse gemeenten geven aan dat het een zoektocht is. Er zijn veel  verschillen in taak en deskundigheid van de wijkteams per gemeente. Dat is heel lastig voor Veilig Thuis. Een aantal gemeenten geeft aan dat de beperkte capaciteit van Veilig Thuis een knelpunt is. Medewerkers van wijkteams en van Veilig Thuis kennen elkaar onvoldoende, zijn onvoldoende op de hoogte van de verwachtingen van elkaar. Een gemeente geeft aan dat de instroom van meldingen 3 x het aantal meldingen is dat is ingeschat. Daardoor kan Veilig Thuis niet snel doorzetten naar de wijkteams en zijn de gegevens soms onvoldoende actueel bij het overhevelen naar de wijkteams. Verschillende gemeenten geven aan dat de samenwerking bij de gespecialiseerde teams (m.n. jeugd) beter loopt dan bij de generalistische teams.
Diverse regio’s zetten  actief  in op de samenwerking  tussen Veilig Thuis en het lokale veld door o.m. regiobijeenkomsten waar de afspraken constant getoetst en aangescherpt worden.

Activiteiten aanpak ouderenmishandeling
De meeste gemeenten willen starten of zijn gestart met activiteiten voor de aanpak van ouderenmishandeling.   Echter wegens alle aandacht voor VT is dit nog niet altijd concreet uitgewerkt in plannen.
Het is overal zoeken naar de aanpak. Financiële uitbuiting en ontspoorde mantelzorg worden het vaakst genoemd als thema.
De ambtenaren geven aan dat de handreiking ouderenmishandeling hen zeker kan helpen dit thema verder uit te werken.

Monitoring werking regiovisie
Monitoring speelt in bijna geen enkele gemeente al een rol. Alle gemeenten geven aan het belangrijk te vinden en op te willen pakken maar nog niet zover te zijn. Alle gemeenten zijn benieuwd naar hoe andere gemeenten dit oppakken. Een gemeente heeft aan Veilig Thuis beleidsindicatoren opgegeven waarover de gemeente informatie wil hebben. De rapportage over 2015 is nog niet binnen. Een paar gemeenten hebben een inventarisatie gedaan onder scholen, kinderopvang en huisartsen over het gebruik van de Wet meldcode en hanteren  dit als een 0 meting. Een gemeente gaat dit uitbreiden naar de wijkteams en de gemeente zelf.
Volgens een aantal gemeenten kan een landelijke handreiking met bv. outcome criteria een goede ondersteuning voor monitoring bieden.

Behoefte aan ondersteuning/uitwisseling
Een aantal gemeenten heeft behoefte aan onderlinge uitwisseling over Veilig Thuis.
Een gemeente heeft behoefte aan effectieve interventies voor volwassenen via een databank.
Een gemeente heeft behoefte aan uitwisseling met andere gemeenten en nieuwkomers en HG/KM.
Een aantal gemeenten geeft aan behoefte te hebben aan outcomeindicatoren.
Een gemeente heeft behoefte aan hoe je eergerelateerd geweld en hoe je scholen op dit punt kunt benaderen.
Een gemeente zou landelijk meer stimulans willen voor het gebruik van de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

Knelpunten
Een aantal gemeenten geeft aan dat samenwerking Veilig Thuis en de wijkteams een punt van aandacht is. Daarbij wordt ook opgemerkt dat het een kwestie van tijd is, vooral investeren in de onderlinge contacten.
Een aantal gemeenten vindt het een knelpunt dat de regiovisie niet heel sterk leeft. Hoe zorg je als centrumgemeente voor meer aandacht voor de regiovisie.
Een gemeente is op zoek naar de rol van de gemeente met betrekking tot zorginstellingen vanwege de Wet langdurige zorg.